Ważny punkt pamięci o Miłkowie
Tablica umieszczona w oleszyckim kościele jest jednym z najwcześniejszych zachowanych, publicznych znaków przywracania pamięci o Miłkowie po dziesięcioleciach.
Została ufundowana przez byłych mieszkańców Miłkowa i okolic w 60. rocznicę tragedii. Przypomina o przymusowym wysiedleniu mieszkańców do Besarabii w ZSRR oraz o likwidacji miejscowości przez okupacyjne władze sowieckie.
Jej znaczenie wykracza poza sam napis: w przestrzeni kościoła, z którym historycznie związani byli także mieszkańcy Miłkowa, los zaginionej wsi został utrwalony jako część wspólnej pamięci parafialnej i lokalnej.
Źródło podstawowe: inskrypcja na tablicy, fotografia współczesna.
Inskrypcja na tablicy
Tekst przepisano z fotografii z zachowaniem pisowni, wielkich liter i układu treści.
W 60 ROCZNICĘ WYSIEDLENIA
MIESZKAŃCÓW WSI MIŁKÓW
DO BESARABII Z.S.R.R. I LIKWIDACJI
TEJ MIEJSCOWOŚCI PRZEZ
WOJSKA OKUPANTA SOWIECKIEGO
18 STYCZNIA 1941 DLA UPAMIĘTNIENIA TEJ TRAGEDII
TABLICĘ UFUNDOWALI BYLI MIESZKAŃCY
MIŁKOWA I OKOLIC 18 STYCZNIA 2001
Upamiętnienie z 18 stycznia 2001 roku
Data i okoliczność upamiętnienia wynikają bezpośrednio z tablicy: 18 stycznia 2001 roku, w 60. rocznicę daty wyrytej jako początek tragedii, byli mieszkańcy Miłkowa i okolic ufundowali trwałe świadectwo pamięci. W publicznie dostępnych materiałach nie udało się dotąd odnaleźć programu uroczystości, nazwiska celebransa ani pełnej listy uczestników. Dlatego nie uzupełniamy tego opisu informacjami, których nie potwierdza zachowany dokument lub wiarygodna relacja.
Pierwsze powojenne spotkanie
Z inicjatywy leśniczego Piotra Puchalskiego i nadleśniczego Stanisława Zagrobelnego w Starym Dzikowie odbyło się pierwsze powojenne spotkanie dawnych mieszkańców Miłkowa, połączone z Mszą świętą. Niektórzy zobaczyli się po raz pierwszy od ponad 55 lat.
Trwały znak pamięci
Datowana na ten dzień tablica w Oleszycach utrwaliła los wysiedlonych mieszkańców w przestrzeni publicznej i kościelnej.
Według Nadleśnictwa Oleszyce to właśnie podczas spotkania w 2000 roku zrodziła się inicjatywa corocznych nabożeństw na terenie dawnej wsi. W tym kontekście tablicę z 2001 roku można uznać za jeden z pierwszych materialnych efektów oddolnego odradzania się pamięci o Miłkowie.
Źródło kontekstu: Nadleśnictwo Oleszyce, „Miłków – pamięć o zaginionej wsi wciąż żywa”.
Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Oleszycach
Parafię rzymskokatolicką w Oleszycach erygowano w 1458 roku. Obecny kościół powstał po pożarze wcześniejszej świątyni: kamień węgielny poświęcono w 1903 roku, budowę według projektu lwowskiego architekta Włodzimierza Podhoreckiego prowadzono w latach 1903–1906, a konsekracji 7 września 1907 roku dokonał św. arcybiskup Józef Bilczewski.
Jest to neogotycka, trójnawowa świątynia z transeptem. W jej wnętrzu zachowały się renesansowe alabastrowe nagrobki Jana i Heleny Ramszów. Historia parafii wymienia Miłków wśród miejscowości znajdujących się w jej dawnym zasięgu, co nadaje lokalizacji tablicy dodatkowy, historyczny sens.
Źródło: Parafia Narodzenia NMP w Oleszycach – historia parafii.
Źródła i uwagi redakcyjne
- Tablica pamięci w kościele pw. Narodzenia NMP w Oleszycach, inskrypcja datowana na 18 stycznia 2001 r. – źródło pierwotne; fot. ks. proboszcz Artur Schodziński, 2026 r.
- Stanisław Zagrobelny, Nina Hamułka, Rafał Morawski, „Miłków – pamięć o zaginionej wsi wciąż żywa”, Nadleśnictwo Oleszyce.
- Parafia Narodzenia NMP w Oleszycach, „Historia parafii”.
- Podkarpacka Kronika Filmowa, „Miłków” – materiał dokumentalny podający datę 18 stycznia 1941 r.
- kuba13 / fotopolska.eu, fotografia kościoła w Oleszycach, 11.04.2012, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
Jeżeli ktoś posiada informacje dotyczące uroczystości z 18 stycznia 2001 r., zdjęcia, zaproszenia, program, zapis w kronice parafialnej, wspomnienia uczestników lub inne materiały związane z ufundowaniem i umieszczeniem tablicy, proszę o kontakt z autorem strony. Każda wiarygodna informacja może pomóc w uzupełnieniu tej historii.